Less Known Hindrances for Concentration
🇬🇧 English
Nīvaraṇas
The Nīvaraṇas are a group of mental factors that obstruct the arising and development of wholesome consciousnesses. The āvaraṇasutta (AN 5) states that these hindrances weaken wisdom, preventing path-wisdom from arising, and that without abandoning them, it is impossible that one may experience the Higher Noble State.
Nīvaraṇa Vikkhambhana
The suppression of hindrances, nīvaraṇa vikkhambhana, can be achieved, according to AN-a 1, in seven ways:
- Vattavasena: by performing duties
- Ganthavasena: by studying
- Dhutaṅgavasena: by observing austere practices
- Samāpattivasena: by entering attainments such as the first jhāna in abundance
- Vipassanāvasena: by doing vipassanā
- Navakammavasena: by engaging in work such as building a living place
- Bhavavasena: by being a suddhasatta, a pure being, who came from the Brahma realm and in whom, due to lack of usage, the defilements are suppressed

A noteworthy point here is that the suppression of hindrances achieved by means of performing duties, for example, does not seem to be equivalent to the suppression achieved through upacārasamādhi in samathabhāvanā. If so, further research is needed to classify these different types of suppression and whether the lesser ones suffice for vipassanābhāvanā and the arising of the Noble Path.
The 6th Nīvaraṇa
The mental factor of ignorance, avijjā or moha, darkens the mind, making it incapable of understanding the true nature of its object of attention. This delusion occurs in various levels of subtetly and in the paṭhamatajjhānasutta2 is presented as a nīvaraṇa for jhāna together with the other well known five:
“cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ. katame cha? kāmacchandaṃ, byāpādaṃ, thinamiddhaṃ, uddhaccakukkuccaṃ, vicikicchaṃ, kāmesu kho panassa ādīnavo na yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭho hoti. ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ.”
Here, in the context of the first jhāna, avijjānīvaraṇa is given as not seeing well as it actually is with right wisdom the danger of sense desire (kilesakāma) and its objects (vatthukāma).
On the other hand, the knowledge that sees well such danger, counteracting the avijjānīvaraṇa, is jhānapaññā3.
Akataññutā Akataveditā Prevent Jhāna
On another sutta, the aparapaṭhamajjhānasutta, we learn of another five factors that make attaining jhāna impossible:
“Pañcime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ. katame pañca? āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, akataññutaṃ akataveditaṃ.”
Stinginess (macchariya) is one of the mental factors that, when arisen, is always accompanied by aversion (dosa), so it can be considered to be covered by the second nīvaraṇa – byāpāda.
However, the last factor of ingratitude (akataññutaṁ) and ungratefulness (akataveditaṁ) introduces a less discussed principle as a condition for attaining concentration. Without abandoning such state of ingratitude, one is unable to concentrate the mind deeply.
What is akataññutā akataveditā? It is not singled out as an individual mental factor, but represents an entire wholesome cittuppāda, a mental cluster, that occurs when one reflects on the assistance one received from others and expresses gratitude. Kataññutā is the state (tā) of one who knows (aññū/vedī) what was done (kata). One possessed of such state is considered rare in the world 4.
Altough no specific kammaṭṭhāna is given to develop this quality in particular, since all kammaṭṭhānas develop wholesome states, it can be understood that kataññutā is also strengthened by means of samatha and vipassanā meditation. Some illustrations of its practice outside the cushion are given in reflections such as “parapaṭibaddhā me jīvikā” 5 (my life depends on others), in passages from jātakas in which the bodhisatta shows great energy in taking care of his parents, in the vattakhandhaka, where monks are instructed to take great care of teachers, in “santuṭṭhī ca kataññutā” (KHP6), and so on.
Personal Gratitude
Taking the opportunity, I’d like to personally show my gratitude to my parents and teachers, in particular V. Pa Auk Sayadaw Bhaddanta Āciṇṇa and V. Sayaday Kumārābhivaṁsa who have given me assistence in my seven or so years in Pa Auk Maymyo and have been great examples of stability, emotional skills, effort, knowledge, patience, and much more than I can express here.
Footnotes
1 AN, ekakanipātaaṭṭhakathā, Nīvaraṇappahānavaggavaṇṇanā, Paragraph 16
2 AN 6.73
3 AN-a: 73-74. navame na yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭho hotīti vatthukāmakilesakāmesu ādīnavo na yathāsabhāvato jhānapaññāya sudiṭṭho hoti.
4 AN 2.120: dveme, bhikkhave, puggalā dullabhā lokasmiṃ. katame dve? yo ca pubbakārī, yo ca kataññū katavedī. ime kho, bhikkhave, dve puggalā dullabhā lokasmi”nti.
5 AN10.48
🇪🇸 Español
Nīvaraṇas
Los Nīvaraṇas son un grupo de factores mentales que obstaculizan el surgimiento y desarrollo de estados de conciencia saludables. El āvaraṇasutta (AN 5) afirma que estos impedimentos debilitan la sabiduría, impidiendo que surja la sabiduría del camino, y que sin abandonarlos es imposible experimentar el Estado Noble Superior.
Nīvaraṇa Vikkhambhana
La supresión de los impedimentos, nīvaraṇa vikkhambhana, puede lograrse, según AN-a 1, de siete maneras:
- Vattavasena: mediante el cumplimiento de deberes
- Ganthavasena: mediante el estudio
- Dhutaṅgavasena: mediante la observancia de prácticas ascéticas
- Samāpattivasena: mediante la entrada frecuente en logros como el primer jhāna
- Vipassanāvasena: mediante la práctica de vipassanā
- Navakammavasena: mediante la realización de trabajos, como construir un lugar de residencia
- Bhavavasena: por ser un suddhasatta, un ser puro proveniente del reino Brahma, en quien, por falta de uso, las impurezas están suprimidas

Un punto digno de nota aquí es que la supresión de los impedimentos lograda mediante el cumplimiento de deberes, por ejemplo, no parece ser equivalente a la supresión lograda mediante el upacārasamādhi en la práctica de samathabhāvanā. De ser así, se requiere mayor investigación para clasificar estos distintos tipos de supresión y determinar si las formas más débiles son suficientes para la práctica de vipassanābhāvanā y el surgimiento del Noble Camino.
El 6.º Nīvaraṇa
El factor mental de la ignorancia, avijjā o moha, oscurece la mente, haciéndola incapaz de comprender la verdadera naturaleza de su objeto de atención. Esta ilusión ocurre en diversos niveles de sutileza y en el paṭhamatajjhānasutta2 se presenta como un nīvaraṇa para el jhāna junto con los otros cinco bien conocidos:
“cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ… kāmesu kho panassa ādīnavo na yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭho hoti…”
Aquí, en el contexto del primer jhāna, el avijjānīvaraṇa se presenta como no ver correctamente, tal como es, con sabiduría recta, el peligro del deseo sensual (kilesakāma) y sus objetos (vatthukāma).
Por otro lado, el conocimiento que ve correctamente ese peligro, contrarrestando el avijjānīvaraṇa, es la jhānapaññā3.
Akataññutā Akataveditā impiden el Jhāna
En otro sutta, el aparapaṭhamajjhānasutta, encontramos otros cinco factores que hacen imposible alcanzar el jhāna:
“Pañcime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ… āvāsamacchariyaṃ… akataññutaṃ akataveditaṃ.”
La avaricia (macchariya) es uno de los factores mentales que, cuando surge, siempre va acompañado de aversión (dosa), por lo que puede considerarse incluido en el segundo nīvaraṇa — byāpāda.
Sin embargo, el último factor de ingratitud (akataññutaṁ) y falta de reconocimiento (akataveditaṁ) introduce un principio menos discutido como condición para alcanzar la concentración. Sin abandonar ese estado de ingratitud, uno es incapaz de concentrar profundamente la mente.
¿Qué es akataññutā akataveditā? No se presenta como un factor mental individual, sino que representa un cittuppāda saludable completo, un conjunto mental que surge cuando uno reflexiona sobre la ayuda recibida de otros y expresa gratitud. Kataññutā es el estado (tā) de quien conoce (aññū/vedī) lo que fue hecho (kata). Quien posee ese estado es considerado raro en el mundo4.
Aunque no se da un kammaṭṭhāna específico para desarrollar esta cualidad en particular, dado que todos los kammaṭṭhānas desarrollan estados saludables, se puede entender que kataññutā también se fortalece mediante la meditación samatha y vipassanā. Algunas formas de practicarla fuera del cojín incluyen reflexiones como “parapaṭibaddhā me jīvikā”5 (mi vida depende de otros), pasajes de los jātakas donde el bodhisatta muestra gran energía al cuidar a sus padres, el vattakhandhaka, donde se instruye a los monjes a cuidar diligentemente a sus maestros, “santuṭṭhī ca kataññutā” (KHP6), y así sucesivamente.
Gratitud Personal
Aprovechando la oportunidad, quisiera expresar personalmente mi gratitud a mis padres y maestros, en particular al V. Pa Auk Sayadaw Bhaddanta Āciṇṇa y al V. Sayaday Kumārābhivaṁsa, quienes me han brindado asistencia durante mis aproximadamente siete años en Pa Auk Maymyo y han sido grandes ejemplos de estabilidad, habilidades emocionales, esfuerzo, conocimiento, paciencia y mucho más de lo que puedo expresar aquí.
Notas
1 AN, ekakanipātaaṭṭhakathā, Nīvaraṇappahānavaggavaṇṇanā, Paragraph 16
2 AN 6.73
3 AN-a: 73-74. navame na yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭho hotīti vatthukāmakilesakāmesu ādīnavo na yathāsabhāvato jhānapaññāya sudiṭṭho hoti.
4 AN 2.120: dveme, bhikkhave, puggalā dullabhā lokasmiṃ. katame dve? yo ca pubbakārī, yo ca kataññū katavedī. ime kho, bhikkhave, dve puggalā dullabhā lokasmi”nti.
5 AN10.48
🇧🇷 Português
Nīvaraṇas
Os Nīvaraṇas são um grupo de fatores mentais que obstruem o surgimento e o desenvolvimento de estados de consciência saudáveis. O āvaraṇasutta (AN 5) afirma que esses impedimentos enfraquecem a sabedoria, impedindo o surgimento da sabedoria do caminho, e que, sem abandoná-los, é impossível experimentar o Estado Nobre Superior.
Nīvaraṇa Vikkhambhana
A supressão dos impedimentos, nīvaraṇa vikkhambhana, pode ser alcançada, segundo o AN-a1, de sete maneiras:
- Vattavasena: por meio do cumprimento de deveres
- Ganthavasena: por meio do estudo
- Dhutaṅgavasena: por meio da observância de práticas ascéticas
- Samāpattivasena: por meio da entrada frequente em absorções como o primeiro jhāna
- Vipassanāvasena: por meio da prática de vipassanā
- Navakammavasena: por meio da realização de trabalhos, como a construção de uma moradia
- Bhavavasena: por ser um suddhasatta, um ser puro vindo do reino Brahma, no qual, por falta de uso, as impurezas estão suprimidas

Um ponto importante aqui é que a supressão dos impedimentos obtida por meio do cumprimento de deveres, por exemplo, não parece ser equivalente à supressão alcançada por meio do upacārasamādhi na prática de samathabhāvanā. Sendo assim, é necessário mais estudo para classificar esses diferentes tipos de supressão e verificar se os níveis mais fracos são suficientes para a prática de vipassanābhāvanā e para o surgimento do Caminho Nobre.
O 6º Nīvaraṇa
O fator mental da ignorância, avijjā ou moha, obscurece a mente, tornando-a incapaz de compreender a verdadeira natureza do seu objeto de atenção. Essa ilusão ocorre em vários níveis de sutileza e, no paṭhamatajjhānasutta2, é apresentada como um nīvaraṇa para o jhāna, junto com os outros cinco bem conhecidos:
“cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ… kāmesu kho panassa ādīnavo na yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭho hoti…”
Aqui, no contexto do primeiro jhāna, o avijjānīvaraṇa é apresentado como não ver corretamente, como realmente é, com sabedoria correta, o perigo do desejo sensorial (kilesakāma) e de seus objetos (vatthukāma).
Por outro lado, o conhecimento que vê corretamente esse perigo, contrariando o avijjānīvaraṇa, é a jhānapaññā3.
Akataññutā Akataveditā impedem o Jhāna
Em outro sutta, o aparapaṭhamajjhānasutta, encontramos outros cinco fatores que tornam impossível atingir o jhāna:
“Pañcime, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ… āvāsamacchariyaṃ… akataññutaṃ akataveditaṃ.”
A avareza (macchariya) é um dos fatores mentais que, quando surge, está sempre acompanhada de aversão (dosa), podendo assim ser considerada incluída no segundo nīvaraṇa — byāpāda.
No entanto, o último fator, a ingratidão (akataññutaṁ) e a falta de reconhecimento (akataveditaṁ), introduz um princípio menos discutido como condição para alcançar a concentração. Sem abandonar esse estado de ingratidão, a mente não consegue se concentrar profundamente.
O que é akataññutā akataveditā? Não se trata de um fator mental isolado, mas representa um cittuppāda saudável completo, um conjunto mental que surge quando alguém reflete sobre a ajuda recebida dos outros e expressa gratidão. Kataññutā é o estado (tā) daquele que conhece (aññū/vedī) o que foi feito (kata). Alguém que possui esse estado é considerado raro no mundo4.
Embora não haja um kammaṭṭhāna específico para desenvolver essa qualidade em particular, já que todos os kammaṭṭhānas desenvolvem estados saudáveis, pode-se entender que kataññutā também é fortalecida por meio da meditação samatha e vipassanā. Alguns exemplos de sua prática fora da meditação incluem reflexões como “parapaṭibaddhā me jīvikā”5 (minha vida depende dos outros), passagens dos jātakas em que o bodhisatta demonstra grande esforço ao cuidar dos pais, o vattakhandhaka, onde os monges são instruídos a cuidar diligentemente de seus mestres, “santuṭṭhī ca kataññutā” (KHP6), e assim por diante.
Gratidão Pessoal
Aproveitando a oportunidade, gostaria de expressar minha gratidão pessoal aos meus pais e professores, em especial ao V. Pa Auk Sayadaw Bhaddanta Āciṇṇa e ao V. Sayaday Kumārābhivaṁsa, que me ofereceram apoio durante meus cerca de sete anos em Pa Auk Maymyo e foram grandes exemplos de estabilidade, habilidades emocionais, esforço, conhecimento, paciência e muito mais do que posso expressar aqui.
Notas
1 AN, ekakanipātaaṭṭhakathā, Nīvaraṇappahānavaggavaṇṇanā, Paragraph 16
2 AN 6.73
3 AN-a: 73-74. navame na yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭho hotīti vatthukāmakilesakāmesu ādīnavo na yathāsabhāvato jhānapaññāya sudiṭṭho hoti.
4 AN 2.120: dveme, bhikkhave, puggalā dullabhā lokasmiṃ. katame dve? yo ca pubbakārī, yo ca kataññū katavedī. ime kho, bhikkhave, dve puggalā dullabhā lokasmi”nti.
5 AN10.48
